ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ. ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΚΟΙΛΑΔΩΝ ΚΑΙ ΓΕΦΥΡΙΩΝ. Η ΚΟΙΛΑΔΑ ΤΩΝ ΠΟΤΑΜΩΝ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΩΤΗ-ΚΡΙΚΕΛΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΚΑΙ ΤΡΙΚΕΡΙΩΤΗ.

Η κοιλάδα αυτή έχει την ιδιομορφία να διαρρέεται από τους δύο ποταμούς, τον Καρπενησιώτη και τον Κρικελλοπόταμο ή Κρικελλιώτη, οι οποίοι μετά από ρου δεκαπέντε περίπου χιλιομέτρων ο καθένας, συναντώνται στην περιοχή Διπόταμα και σχηματίζουν έναν πλέον ποταμό τον Τρικεριώτη ή Αγαλιανό, ο οποίος, έχοντας διανύσει πορεία δεκαέξι περίπου χιλιομέτρων, χύνεται με τη σειρά του στην τεχνητή λίμνη των Κρεμαστών. Οι πηγές του Καρπενησιώτη βρίσκονται στα βουνά Πικροβούνι και Καλογερόστανη της περιοχής του χωριού Άγιος Νικόλαος, ενώ ο Κρικελλοπόταμος πηγάζει από τα Κοκκάλια και την Σαράνταινα.
Στη συνέχεια, θα εξετάσουμε τις τρεις αυτές επιμέρους κοιλάδες σαν ένα ενιαίο ποτάμιο σύμπλεγμα, το οποίο οριοθετείται ανατολικά από τα σύνορα της Ευρυτανίας με την Φθιώτιδα και δυτικά από τις κορφές Βελούχι (2.315), Συμπεθερικό (2.104), Περδικότοπος (1.572), Κουμπί (1.536), Χελιδόνα 1.975) και Τέμπλα (1.709).
Μέσα στις κοιλάδες αυτές βρίσκεται χτισμένο το Καρπενήσι, καθώς και τα χωριά Αγ. Νικόλαος, Μυρίκη, Κορυσχάδες, Βουτύρο, Νόστιμο, Κλαυσί, Μουζίλο, Ανιάδα, Συγκρέλλο, Κρίκελλο, Στάβλοι, Δομνίστα, Σταυροπήγι, Σκοπιά, Μεσοκόμη, Ψιανά, Ροσκά, Στουρνάρα, Πρόδρομος, Μικρό Χωριό, Μεγάλο Χωριό, Καρίτσα, Δερμάτι, Χελιδόνα, Προυσός, Καστανιά, Τόρνος, Ασπρόπυργος, Βελωτά, Εσωχώρια, Καταβόθρα, Σταυροχώρι, Αλέστια , Αγία Βλαχέρνα και Σαρκίνη.
Η περιοχή αυτή του νομού Ευρυτανίας έχοντας σαν κορμό τα τρία μεγάλα της ποτάμια, τέμνεται από πάρα πολλές ακόμα ρεματιές, οι κυριότερες των οποίων είναι το Μέγα Ρέμα, ο Κλαρωτός, ο Μουζιλιώτης, το Μοσχονόρρεμα, το Ξερόρρεμα, ο Αρβανίτης, το Δοβιτσινόρρεμα, το Κορικιστιανόρρεμα, ο Προυσιώτης, το Δερματόρρεμα, το Βαθύ Διάσελο, ο Σταυλιώτης, το Παλιοχωρίτικο ρέμα, το Μουτσαριώτικο, το Χαλικόρρεμα αλλά και πολλά άλλα ακόμα μικρότερα.
Τα πέτρινα γεφύρια που συναντάμε στην περιοχή αυτή του νομού, συνοπτικά είναι: Του Πλατανορέματος και του Καλόγερου στον Άγιο Νικόλαο, στα Χατζογιαννέικα, στο Μέγα ρέμα και στου Τίου το ρέμα, της οδού Κοσμά του Αιτωλού στο Καρπενήσι, των Γοργιανάδων, του Ξερολύκου, η Καμάρα Κλαυσίου, του Νόστιμου, του Αγ. Γεωργίου, του Κάντζιου και του Μπούχαλη στο Μεγάλο Χωριό, του Γαύρου, της Καρίτσας, το γεφύρι στο Μύλο της κάτω Καρίτσας, του Μπαλτά, του Τόρνου, της Ρωσκάς και του Πρόδρομου. Επίσης, υπήρχαν και τα γεφύρια του Δεσπότη, της Καρίτσας το γεφύρι ανάμεσα στα υψώματα Ψηλό Κοτρώνι και Πρ. Ηλίας και δύο γεφύρια στον Προυσό που όμως έχουν πέσει και μόνο κάποια τμήματα των θεμελίων τους σήμερα σώζονται.
Αν οριοθετήσουμε την περιοχή των γεφυριών, βλέπουμε ότι όλα εκτός από δύο βρίσκονται στην ευρύτερη λεκάνη απορροής του Καρπενησιώτη και του Προυσιώτη. Τα μοναδικά γεφύρια στην κοιλάδα του Κρικελλοπόταμου είναι χτισμένα στη Ρωσκά και τον Πρόδρομο.
Μορφολογικά, είναι όλα μονότοξα και μικρά σε διαστάσεις, με εξαίρεση τα γεφύρια του Μπαλτά και του Γαύρου που είναι αρκετά ογκώδη. Αρκετά από αυτά χρησιμοποιούνται ακόμα και σήμερα, ορισμένα έχουν σκεπαστεί από την άσφαλτο, ενώ έχει επεκταθεί το πλάτος του υπερκείμενου δρόμου για την εξυπηρέτηση των νέων αναγκών. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα την αισθητική παραμόρφωση των γεφυριών αυτών που για να δούμε την αρχική τους μορφή πρέπει να καταφύγουμε σε παλιές μόνο φωτογραφίες. Σε δύο δε περιπτώσεις, τα γεφύρια έχουν τελείως σκεπαστεί και δεν φαίνεται πλέον κανένα τμήμα τους.
Αυτά είναι σε γενικές γραμμές τα γεφύρια της κοιλάδας των ποταμών Καρπενησιώτη, Κρικελλοπόταμου και Τρικεριώτη. Ας τα γνωρίσουμε, λοιπόν, αναλυτικά..

ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΚΑΛΟΓΕΡΟΥ ΣΤΟΝ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟ.

Το γεφύρι αυτό βρίσκεται κάτω από το δρόμο Καρπενησίου - Αγ. Νικολάου, στο σημείο που αυτός περνάει πάνω από τον Καρπενησιώτη. Είναι μονότοξο με επίπεδη διάβαση και κατασκευάστηκε το 1904. Μόλις πριν από εκείνη τη χρονιά, είχε αρχίσει η διάνοιξη του δρόμου που θα συνέδεε τη Λαμία με το Καρπενήσι, με σκοπό να μετακινούνται ευκολότερα τα Ελληνικά στρατεύματα στη σχεδιαζόμενη επίθεση κατά της Τουρκοκρατούμενης ακόμα Ηπείρου. 1 Για τη γεφύρωση λοιπόν του Καρπενησιώτη ποταμού, κατασκευάστηκε το γεφύρι του Καλόγερου. Η ιδέα και οι πρώτες ενέργειες για την κατασκευή του δρόμου, του τόσο αναγκαίου για την επιβίωση και προκοπή του τόπου μας ακόμα και σήμερα, ανήκει στον Ευρυτάνα πολιτικό Γεώργιο Ζηνόπουλο (1831 - 1886). Ο δρόμος άρχισε να ανοίγεται το 1881 επί κυβερνήσεως Αλεξάνδρου Κουμουνδούρου και παράλληλα με την πρόοδο των εργασιών διάνοιξης , κατασκευάζονταν και τα τεχνικά έργα του δρόμου, στα οποία περιλαμβανόταν και το γεφύρι αυτό. Στην προοπτική δε ότι ο δρόμος θα ήταν αμαξιτός, οφείλεται και το σχήμα του γεφυριού με την επίπεδη ράχη.
Το γεφύρι του Καλόγερου δεν έχει χτιστεί με σχιστόλιθους, όπως συνήθως χτίζονταν τα γεφύρια στον τόπο μας, αλλά με τον σκούρο συμπαγή ψαμμίτη της περιοχής. Με τη πέτρα αυτή, η οποία είναι εύκολη στο πελέκημα, σχηματίστηκαν τα ογκώδη και εντυπωσιακά αγκωνάρια των βάσεών του αλλά και του τόξου. Το τόξο έχει σχήμα ελλειπτικό και στην κορυφή του δυτικού τμήματός του, στο κλειδί του γεφυριού, είναι χαραγμένη η χρονολογία κατασκευής του, «1904».
Από το πλάτος του γεφυριού, μπορούμε να συμπεράνουμε πόσο ήταν και το πλάτος του δρόμου για την Λαμία στην πρώτη του μορφή. Με τις αυξανόμενες όμως ανάγκες για καλύτερο και πλατύτερο δρόμο, γύρω στο 1965, έγινε επικάλυψη του γεφυριού με μπετόν και ουσιαστικά κατασκευάστηκε μία γέφυρα από μπετόν πάνω στο παλιό γεφύρι. Από τότε, δεν είναι ορατό πλέον το ανατολικό μέρος του, ενώ έχει χαθεί ουσιαστικά από την κοινή θέα και όλο το κτίσμα. Για να το δούμε σήμερα, πρέπει να κατεβούμε μέσα στη κοίτη του Καρπενησιώτη και να περάσουμε κάτω από το δρόμο, τις εποχές που έχει λίγο νερό το ποτάμι.
Το όνομά του το γεφύρι το πήρε από τον καλόγερο Καρφή που είχε ένα διπλανό κτήμα. Η περιοχή λέγεται Παλιοκόπρι και ανήκει στην κοινότητα του Αγίου Νικολάου (Λάσπης ).
--
ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ:
1. Τα αποκαλυπτήρια της εν Καρπενησίω προτομής του Γεωργίου Ζηνόπουλου (2 Νοεμβρίου 1969)

-->

Στοιχεία γεφυριού :

Μήκος : 20,50 , πλάτος: 5,30 , ύψος: 4,80, ύψος καμάρας: 3,00, άνοιγμα καμάρας: 13,00 , κατεύθυνση: ΝΑ-ΒΔ, υψόμετρο: 870, γεωγραφικό ύψος: 38ο 54'11.97''Ν , γεωγραφικό πλάτος: 21ο50'35.32''Ε .

ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΣΤΟ ΠΛΑΤΑΝΟΡΕΜΑ ΣΤΟΝ ΑΓ. ΝΙΚΟΛΑΟ.

Το Πλατανόρεμα ή ρέμα Ξυριάς, είναι ο πρώτος χείμαρρος που συναντάμε στο δρόμο από το τον Άγιο Νικόλαο προς τη Λαμία. Στο σημείο που περνάει ο σημερινός δρόμος πάνω από το ρέμα, μέχρι το 1952 υπήρχε η καμάρα με την επίπεδη ράχη για να διέρχονται πεζοί και αυτοκίνητα.. Τότε, καλύφθηκε με μπετόν για να μεγαλώσει το πλάτος του δρόμου.
Όπως αναφέρουν οι παλιότεροι κάτοικοι της περιοχής, το γεφύρι κατασκευάστηκε επί Τουρκοκρατίας , αλλά αυτό μάλλον είναι λάθος δεδομένου ότι και αυτό, όπως και το γεφύρι του Καλόγερου, είναι μέρος των τεχνικών έργων που απαιτούνταν για τη λειτουργία του δρόμου Καρπενησίου – Λαμίας. Συνεπώς, γύρω στο 1904 πρέπει να τοποθετηθεί το έτος κατασκευής κι αυτού του γεφυριού.

Στοιχεία γεφυριού :

Μήκος : 7,00 , πλάτος: 2,50 , ύψος: 3,20 , ύψος καμάρας: 2,10 , άνοιγμα καμάρας: 2,40 , κατεύθυνση: Α-Δ , υψόμετρο: 1000 , γεωγραφικό ύψος: 38ο53'51.04''Ν , γεωγραφικό πλάτος: 21ο52'06.99''Ε .

ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΩΤΗ ΣΤΑ ΧΑΤΖΟΓΙΑΝΝΕΪΚΑ

 

 Η τρίτη στη σειρά γέφυρα στο Ευρυτανικό τμήμα του δρόμου Λαμίας - Καρπενησίου και η δεύτερη στον Καρπενησιώτη. Κατασκευάστηκε κι αυτή το 1904, όπως μαρτυράει το λιθανάγλυφο στο κλειδί του γεφυριού, όπως και όλα τα γεφύρια του κεντρικού δρόμου που παλιότερα συνέδεε τις πρωτεύουσες των δύο όμορων νομών Φθιώτιδας και Ευρυτανίας.
   Στο γεφύρι αυτό εντύπωση προκαλεί το έντονα ελλειπτικό σχήμα του, θυμίζοντας περισσότερο γεφύρια των Κεντροευρωπαϊκών ποταμών και όχι τα σχεδόν ημικυκλικά τόξα των γεφυριών της Πίνδου. Η ανάγκη όμως γεφύρωσης του πεδινού αυτού σημείου, όπου ο Καρπενησιώτης είναι αβαθής, με όσο το δυνατόν περισσότερο επίπεδη ράχη πάνω από το τόξο, καθότι προοριζόταν για αμαξιτή χρήση, ουσιαστικά οδηγούσε τους κατασκευαστές νομοτελειακά στην επιλογή αυτή.
   Το δεύτερο στοιχείο που δίνει την αίσθηση γεφυριού ξένου στον τυπικό ρυθμό των γεφυριών της περιοχής, είναι οι ογκώδεις τραπεζοειδείς λίθοι που αποτελούν τα τόξα. Είναι ασβεστόλιθοι, προφανώς προερχόμενοι από την περιοχή, μηχανικά λαξευμένοι σε κάποια σημεία τους και πανομοιότυποι. Σε αντίθεση με τα καμαρολίθια οι υπόλοιπες πέτρες που συμπληρώνουν την κατασκευή, είναι μάλλον πρόχειρα πελεκημένες και χτισμένες, εκτός εάν η εμφάνιση που παρουσιάζουν σήμερα, οφείλεται σε φθορές που προκλήθηκαν στην παρέλευση σχεδόν ενός αιώνα. Στο επίπεδο του οδοστρώματος και πάνω απ το γέμισμα των τόξων, έχει κτισθεί μια σειρά από προεξέχουσες πέτρες και από τις δύο πλευρές, έτσι ώστε τα νερά που πέφτουν από τα πλάγια να μην ρέουν πάνω στη λιθοδομή και προξενούνται φθορές από τους πάγους του χειμώνα.
   Για τη θεμελίωση, η έλλειψη σταθερών υπόβαθρων οδήγησε τους κατασκευαστές στο να χτίσουν πρώτα δύο αντικριστούς τοίχους, πάνω στους οποίους θα εκτονώνουν το βάρος τους τα τόξα. Στη συνέχεια οι τοίχοι αυτοί επενδύθηκαν με ξερολιθιές, ώστε να προστατεύονται από τη ροή των νερών. Στο πέρασμα των χρόνων η κατασκευή αυτή δεν έχει υποστεί καμία φθορά.
   Οι ανάγκες για διαπλάτυνση του δρόμου, κάποια στιγμή οδήγησαν στο να προστεθεί από τη δυτική πλευρά του γεφυριού μια σύγχρονη κατασκευή από μπετόν, με πέδιλα, δοκάρια και οπλισμό, η οποία όπως και σε δεκάδες παρόμοιες περιπτώσεις αλλοίωσε τη φυσιογνωμία του αρχικού κτίσματος.
   Στη ράχη, το οδόστρωμα έχει μια ελαφριά κλήση και προς τις δύο προσβάσεις, δεν φέρει προστατευτικά πετάσματα και στις μέρες μας έχουν επενδύσει με άσφαλτο το άλλοτε λιθόκτιστο πέρασμα.
   Για να δει ο επισκέπτης της περιοχής σήμερα το κτίσμα, δεν έχει παρά να κατέβει στον παρακείμενο χωματόδρομο. Το γεφύρι βρίσκεται λίγο πριν τη διασταύρωση προς το αθλητικό κέντρο, όπως πηγαίνουμε απ το Καρπενήσι και στο σημείο που ο δρόμος διέρχεται πάνω απ τον Καρπενησιώτη, στη περιοχή Χατζογιαννέικα.
--
Στοιχεία γεφυριού:
Μήκος : απροσδιόριστο περίπου 16 έως 17 μ. , Πλάτος : 5,40 , Ύψος : 2,60 , Ύψος καμάρας : 1,30 , άνοιγμα καμάρας 11,00 , κατεύθυνση ΒΑ - ΝΔ, υψόμετρο : 890 , Γεωγραφικό ύψος: 38ο54'11,48''Ν  , Γεωγραφικό πλάτος: 21ο50'13,31''Ε.

ΤΟ ΓΕΦΥΡΙ ΣΤΟ ΜΕΓΑ ΡΕΜΑ.

Άλλο ένα γεφύρι που πιθανότατα κατασκευάστηκε και αυτό το 1904 , για να καλύψει τις ανάγκες του δρόμου Καρπενησίου – Λαμίας . Είναι μία μικρή καμάρα με επίπεδη ράχη καλυμμένη με μπετόν, για να αυξηθεί το πλάτος του σημερινού δρόμου που διέρχεται από πάνω του ακόμα και σήμερα. Το γεφυράκι βρίσκεται εκατό μέτρα περίπου μετά την νέα παράκαμψη προς την σήραγγα του Τυμφρηστού και κάτω από τον παλιό δρόμο.

Στοιχεία γεφυριού :

Μήκος : 3,00 , πλάτος: 2,50 , ύψος: 2,20 , ύψος καμάρας: 1,80 , άνοιγμα καμάρας: 3,00 , κατεύθυνση: Α-Δ , υψόμετρο: 890 , γεωγραφικό ύψος: 38ο54'24.56''Ν , γεωγραφικό πλάτος: 21ο49'49.25''Ε .

ΤΟ ΠΕΣΜΕΝΟ ΓΕΦΥΡΙ ΤΟΥ ΔΕΣΠΟΤΗ ΣΤΟ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙ.

Στη συμβολή του χειμάρρου Κλαρωτού με τον Καρπενησιώτη ποταμό ήταν χτισμένο μέχρι πρόσφατα, το μονότοξο γεφύρι του Δεσπότη. Το γεφύρι αυτό ήταν απαραίτητο στους κατοίκους των χωριών Άγιος Ανδρέας και Μουζίλο για τη διάβαση του Καρπενησιώτη κάθε φορά που μετακινούνταν προς το Καρπενήσι. Έτσι, το 1818 ο Επίσκοπος Λιτζάς και Αγράφων Δοσίθεος, βλέποντας τη μεγάλη σημασία ενός περάσματος, ενός γεφυριού χρηματοδότησε το χτίσιμό του, που έκτοτε πήρε το όνομα «Γεφύρι του Δεσπότη».
Το γεφύρι αυτό ήταν μεγάλο και αρκετά ογκώδες. Έμοιαζε δε να είναι στέρεα θεμελιωμένο στο στενό σημείο του ποταμού που επέλεξε ο χτίστης του. Όμως, στις 13 Ιανουαρίου 1997 κατά την διάρκεια μιας φοβερής κατεβασιάς του Καρπενησιώτη η οποία προξένησε μεγάλες καταστροφές στην περιοχή, δεν άντεξε την ορμή των νερών και κατέρρευσε, αφήνοντας μόνο ένα μικρό κομμάτι της νότιας βάσης στη θέση του.
Το γεφύρι είχε ράχη κεκλιμένη προς τα δύο του αντερείσματα, η οποία προστατευόταν με τσιμεντένια πεζούλια κι από τις δύο της πλευρές. Τα πεζούλια αυτά προστέθηκαν στο αρχικό οικοδόμημα γύρω στο 1960, όπως και άλλες τσιμεντένιες ενισχύσεις στις βάσεις του.
Η θεμελίωση είχε γίνει στο στενότερο σημείο του ποταμού αλλά όμως – όπως τελικά αποδείχτηκε – η επιλογή αυτή είχε ένα μειονέκτημα. Ενώ προς τον Κόνισκο έγινε πάνω σε βράχο, από την άλλη πλευρά έγινε στο σαθρό έδαφος πάνω στο οποίο χτίστηκε ένας προστατευτικός τοίχος, για να ενισχυθεί. Όταν ο τοίχος αυτός κατέρρευσε στη διάρκεια της κατεβασιάς, άρχισε να ανασκάπτεται το χώμα στο οποίο έπεφτε το βάρος του γεφυριού. Επιπλέον, ένας πλάτανος που είχε φυτρώσει δίπλα ακριβώς στο γεφύρι, ξεριζώθηκε συμπαρασύροντας στην πτώση του και το γεφύρι. Έτσι, σήμερα, μόνο από φωτογραφίες μπορούν οι νεότεροι να δουν τη μορφή του γεφυριού αυτού. Όσοι βέβαια πρόλαβαν να περάσουν πάνω απ’ τη ράχη του, σίγουρα έχουν αποτυπωμένη στη μνήμη τους την εικόνα του και το υπέροχο τοπίο γύρω του.
Στη δυτική πλευρά του, ήταν εντοιχισμένες δύο λίθινες πλάκες μέσα σε κόγχες, που ανέφεραν το όνομα του κτήτορα και το έτος της κατασκευής:
«αωιη΄ ιδ’ Ιουλίου ωκοδομηται η γέφυρα η εν τη υπερωρία της ράχεως του αγίου Δημητρίου δια φυλοπόνου δαπάνης του πανιερωτάτου και θεοφιλεστάτου Αγίου Λιτζάς και Αγράφων κυρ Δοσιθέου του εκ Σοφάδων της Θετταλίας, ού η μνήμη αιώνιος. Έκτοτε την προσηγορίαν έσχε: γέφυρα του δεσπότου καλείσθαι».
Όπως μαρτυρείται λοιπόν από τις πλάκες, το γεφύρι του Δεσπότη κατασκευάστηκε το 1818 και εγκαινιάστηκε στις 14 Ιουλίου, μετά από χρηματοδότηση του επισκόπου Λιτζάς και Αγράφων Δοσιθέου Παναγιωτίδη (1762 - 1842), ο οποίος καταγόταν από τους Σοφάδες της Θεσσαλίας και είχε ως έδρα της επισκοπής το Καρπενήσι.
Αυτό το κείμενο ήταν γραμμένο στις πλάκες, σύμφωνα με τους μελετητές2. Σε επιτόπια έρευνα όμως που έγινε το 1994, παρατηρήθηκε ότι μάλλον κάτι άλλο έγραφαν, επί πλέον, δεν είχαν όλες οι πλάκες τον ίδιο τύπο γραμμάτων. Η πρώτη είχε μία περίτεχνη βυζαντινή γραφή, ενώ η δεύτερη πιο απλή και ευκολότερη στην ανάγνωση. Πάντως, κι από τις δύο αρκετά γράμματα ήταν φθαρμένα. Ίσως η δεύτερη πλάκα να αντικατέστησε άλλη παλαιότερη, που για άγνωστο λόγο καταστράφηκε. Ένα ακόμα περιστατικό σχετικό με τις πλάκες αυτές είναι, ότι «περιέργως» το χειμώνα του 1996 η μία κλάπηκε, έκτοτε χάθηκαν τα ίχνη της και δεν είναι γνωστό αν βρίσκεται κάπου φυλαγμένη ή έχει καταστραφεί. Η άλλη ακολούθησε το γεφύρι στην πτώση του.
Η περιοχή του γεφυριού του Δεσπότη, έγινε κατά καιρούς θέατρο φονικών μαχών. Η σπουδαιότερη από αυτές έγινε στις 20 Ιουνίου του 1821 μεταξύ των Ελλήνων και των Τούρκων υπό τον Βελή μπέη. 3 Οι Τούρκοι ξεθαρρεμένοι από την καταστροφή του Καρπενησίου χτυπήθηκαν με τους εξεγερμένους Έλληνες κοντά στο γεφύρι, στην προσπάθειά τους να τους εμποδίσουν να περάσουν προς τα χωριά της Καλιακούδας (Βλαχοχώρια). «Τριάκοντα μέν εξ αυτών φονευθήναι πλήστους δε τρωθήναι εποίησαν και καταστρέψαντες αυτούς άχρι του ποταμού, ούτοι μέν χαίροντες και δόξαν αναπέμποντες εις το αυτών επανήλθον στρατόπεδον, οι δέ βάρβαροι ατάκτως φερόμενοι και κατασχύμενοι εις την κωμόπολιν απεκλείσθησαν».4
Για να επισκεφθεί κάποιος το χώρο που βρισκόταν το γεφύρι του Δεσπότη, μπορεί να ακολουθήσει το δρόμο που περνάει μέσα από την συνοικία των Αγίων Ευρυτάνων. Στο τέρμα του δρόμου, που στο μεγαλύτερο μέρος του είναι χωμάτινος, πηγαίνουμε αριστερά για διακόσια περίπου μέτρα . Στο σημείο που χύνεται το ρέμα Κλαρωτός στο ποτάμι, βρισκόταν και το γεφύρι.
--
2. Π. Ι. Βασιλείου: «Η Επισκοπή Λιτζάς και Αγράφων», Σελ . 201, «Το κείμενο», αναφέρεται στο βιβλίο, «είναι ενθύμηση του Γ. Αν. Ιατρίδη»
3. Δ. Π. Καραπιπέρη: «Ξενάγησις στην Ευρυτανία», Σελ.144
4. Π. Ι. Βασιλείου: «Η επανάσταση του ΄21 στην Ευρυτανία και η καταστροφή του Καρπενησίου», Σελ. 6

-->

Στοιχεία γεφυριού :

Μήκος : 16,00 , πλάτος: 2,20 , ύψος: 7,00 , ύψος καμάρας: 4,90 , άνοιγμα καμάρας: 10,50 , κατεύθυνση: Β-Ν , υψόμετρο: 750 , γεωγραφικό ύψος: 38ο53'57.29''Ν , γεωγραφικό πλάτος: 21ο47'29.78''Ε .